Melancholie is de moeder van de mistroostigheid en nostalgie is de navigator van het nijpend besef. Dat het ooit beter is geweest. Of toch tenminste anders.
De eighties zijn weer in. Je kan er niet naast kijken. Onlangs vulden duizenden mensen een zaal in Hasselt om “I love the 80’s” te bevolken, om daar ene Rick Astley nog eens zijn ding te zien doen. En The Confetti’s godbetert. En een gebotoxte Kim Wilde. Het Noorse poptrio A-ha vulde de Ancienne Belgique en toont aan dat het weer bon ton is om met synthesizers te goochelen. Een groep als Editors komt af met een geluid dat 25 jaar geleden al scoorde, toen doemdenkerij en zwarte gedachten inspiratiebronnen waren in hitparades overal. Het woord “hitparade” alleen al, hoe meer jaren ‘80 kan iets klinken?
De muur
Twintig jaar geleden viel in Berlijn de Muur. Ook in de eighties dus. Frustraties werden verbrokkeld en dromen konden rijzen, al is het Berlijnse paradijs 20 jaar na datum nog altijd niet opgedoken. Daarvoor moet je immers geesten ontwrikken en mentaliteiten omvormen. En dat kan niet. Toch niet zolang je hersenen niet genetisch kan en mag manipuleren. Wat dan resulteert in Ostalgie, in dwepen met Ampelmännchen en Oost-Duitse augurken. Rücksichtlos omkijken. Is het dat maar?
Ik bekeek de beelden van de viering. Een feest omdat die verdammte Mauer in november 1989 dan toch werd neergehaald. Nadat de wormen van het Westen al geruime tijd de voegen en het beton hadden aangetast. Goed dat het is gebeurd. Die betonstorm toch. De viering op zich was één grote parade van staats- en regeringsleiders, Duits klank- en lichtspel (en dat is -laat ons eerlijk zijn- toch altijd wat ouderwets, of neen, zo jaren ‘80). Ook wat voorgebakken speeches en een dominospel met bekunstelde wanden – wat op zich wel een leuk idee was.
Walesa en Co
En lap! Daar sprongen de jaren van weleer in het oog. Lech Walesa mocht nog eens opdraven, met zijn pet die hem nog eens het aura van een dokwerker uit Gdansk gaf. Angela Merkel, de vleesgeworden betonmolen, was duidelijk naar haar Berlijnse coiffeuse geweest en sprak wat obligate zinnen. De tsarina van de CDU-CSU moest haa woorden zelfs aflezen van een papiertje, zo gründlich is ze blijkbaar niet in impovisaties.
Dan trok een stoet onder de Brandenburger Tor met Prime Minister Gordon Brown mee voorop. De man met het charisma van een zakje Lemon Tea was er ook bij zie. En Obama had een videoboodschap ingesproken (wie weet zelfs op zo’n oude Betamax-cassette), Berlijn halen lukte hem niet. Te ver, te druk en misschien minder interessant dan die keer in volle verkiezingscampagne toen ie JFK deed vergeten door zelf de Berlijnse bollen toe te spreken. Of neen, hij noemde zich geen Berliner, zo slim waren zijn speechschrijvers wel. Ach, Hilarious Clinton was er. Den Amerikaan was toch aanwezig.
Opdonder
Maar bovenal sprong die kleine opdonder eruit. Monsieur Sarkozy, de Louis de Funès van de wereldpolitiek. Nerveus, continu met het hoofd schuddend, mimisch en druk doend. Pas op, een zegen voor het oog, een welkome spat rock ‘n roll in de grijze brij van de politiek, maar wat deed le petit Nicolas? Hij liet vooraf foto’s verspreiden die moesten tonen dat ie op die welbewuste 9 november 1989 eigenhandig gaten aan het kappen was. Neen, kleine geschiedvervalsing toch, Nicolas liet zijn promojongens een beetje antidateren. Alles voor het imago, n’est-ce pas? ”Le gendarme à Berlin”, zoiets.
De reus
Onthutsend beeld, enkele dagen voordien. De oude Mikhail Gorbatsjov dook op, op een staatsieportret. Met Helmut Kohl, de reus uit Ludwigshafen, naast hem. In een rolstoel zelfs, de aftakeling spaart niemand, zelfs geen wegbereiders van de Grote Eenmaking. En daarbij ook ene George Bush Sr., toen de muur werd gesloopt de president van de Verenigde Staten van Amerika (wat ik me trouwens afvraag: vraagt die mens zijn zoontje Jr. wel eens op de koffie of is de schaamte te groot?). Drie tenoren van toen die allemaal van hun voetstuk zijn gevallen. Gorby omdat ie reclame begon te maken voor Louis Vuitton-tassen, de natte droom van menig (zelfverklaarde) stijlvolle Rode Duivel. Bush omdat ie de ene stinkende zaak met de andere niet echt koosjere affaire bleek te hebben gecombineerd. Kohl omdat ie het principe van dubieuze partijfinanciering eerder gehuldigd heeft dan afgewimpeld. De man moest zelfs zijn erevoorzitterschap van de CDU teruggeven daarvoor. Dat is nog eens iets anders dan een liberaal die een overloper voor enkele jaren een parlementaire wedde belooft.
Dwaze ideologie
Ach, de Muur is gevallen, in de tijd toen de dieren nog spraken. Of toch fezelden. Een zoveelste dwaze ideologie kwam onzacht in aanraking met de drieste en hongerige onwil van het volk. Maar elders blijven dwaze overtuigingen floreren. Je kan alleen maar hopen dat ze aan de Westelijke Jordaanoever sneller dan mogelijk kunnen vieren omdat “hun” Muur weg is.
O ja, tussen al dat geweld aan hoge piefen liep onder de Brandenburger Tor ook een man uit het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde. Onopvallend, maar toch aanwezig. Herman Van Rompuy, genoemd als de mogelijke president van Europa. Da’s toch al ietsje prestigieuzer dan voorzitter van het Davidsfonds in Zwevezele. Met alle respect voor Zwevezele en voor het Davidsfonds. Van Rompuy aan de macht? De eighties zijn weer in, ik zei het al. Waar liggen die beenverwarmers ook alweer?
(eerder verschenen op deredactie.be)